Ο Πύργος

Μαζί με ορδές τουριστών, βρέθηκα να περιμένω στην ουρά (!) για να μπω στο Λευκό Πύργο, να δω το νέο μουσείο.
Να τολμήσω να το πω; Μου άρεσε πολύ! Το βρήκα έντιμο, λιτό, αξιοπρεπές, χωρίς τις γνωστές φανφάρες αυτής της πόλης. Γέλασα με το κρυφτό στις μικρές αίθουσες, στις οποίες πρέπει να σκύψεις ΠΟΛΥ για να μπεις, ευχαριστήθηκα το παιχνίδι με το κτίριο και την έκθεση και χάρηκα με τις εφαρμογές, που παρότι φαίνονται εξεζητημένες λόγω της αρχιτεκτονικής απόδοσης και του high-tech εξοπλισμού, στην ουσία τους είναι απλές και προσιτές στους χρήστες. Θα ήθελα να ξαναπάω, αυτή τη φορά ως επισκέπτης, όχι ως μουσειολόγος.
Και με γλυκιά νοσταλγία θυμήθηκα την πρώτη φορά που με είχε πάει ο παππούς μου στο Λευκό Πύργο. Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία: να παίρνεις στα χέρια σου ένα σύμβολο της πόλης, για το οποίο όλοι έχουμε μια ανάμνηση να ανασύρουμε και να φτιάχνεις κάτι μοντέρνο αλλά όχι υβριστικό.
Κατεβαίνοντας τις ατελείωτες σκάλες προς την έξοδο, άκουσα τη συζήτηση μιας οικογένειας που μόλις είχε μπει στο κτίριο. Ρωτάει η μικρή τη μαμά
- Μαμά πού πάμε;
- Να δούμε την έκθεση.
- Και τι είναι έκθεση;
- Έκθεση είναι εκεί που εκθέτουν αρχαία αντικείμενα!
Τα σχόλια δικά σας...

Es muss sein

"Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Το Μουσείο…"

Ξεκινάω να γράφω και μετά τίποτε. Δε μπορώ να το κάνω πια… Μου έφυγε ο ενθουσιασμός, δε μπορώ να «δημιουργήσω» άλλο. Αυτές οι επιστολές, όπου όλα πρέπει να φαίνονται τέλεια για να μας προτιμήσουν, are not my thing, any more! Πρέπει να έχεις όραμα για να τα καταφέρεις και δεν το έχω σας λέωωωω!

Αλλά πρέπει να συνεχίσω να γράφω. Es muss sein.

I do!

Τελικά, όπως κάθε μικροαστή κοπέλα του κύκλου μου, επέλεξα το κοινωνικό κύρος του επαγγελματικού έγγαμου βίου. Αν θα το μετανιώσω, δεν το ξέρω. It remains to be seen...

Πρέπει σταδιακά να το ανακοινώσω και στους γύρω μου, να ολοκληρώσω τις υποχρεώσεις μου και να ξεκινήσω τη μακρά διαδικασία μετεγκατάστασης σε μια άλλη πόλη! Ουφ! Το θετικό είναι ότι σε αυτού του είδους τους γάμους δε χρειάζονται νυφικά, δεξιώσεις, κομμωτήρια κλπ. Τα άλλα, όμως;

They popped the question!

Και για άλλη μια φορά, μπροστά στο ίδιο δίλημμα: to marry or not to marry?
Αν το κάνεις, χάνεις την ελευθερία σου, αλλάζεις ζωή και κατάσταση και αποκτάς διαφορετικό κοινωνικό κύρος. Αν δεν το κάνεις, μπορείς πάντα να κυκλοφορείς εντός και εκτός, σα vagabond, ελεύθερος αλλά μόνος: antimuseum…
Τι επιλέγεις;

To be continued

Επαγγελματική δεοντολογία ή ο μαϊντανός της μουσειολογίας

Το τελευταίο διάστημα έχω πέσει με τα μούτρα στη δουλειά. Εκθέσεις, μελέτες, ένα σωρό διαφορετικά πράγματα, στα οποία δε μπορώ να πω όχι. Αλλά μήπως θα έπρεπε;

Και δεν αναφέρομαι (αν και θα όφειλα) στην ποιότητα ζωής, που σταδιακά εκπίπτει, αλλά σε εκείνη την επαγγελματική δεοντολογία που ορίζει τι μπορείς να κάνεις με αξιοπρέπεια και τι όχι.

Μπορεί ένας χ μουσειολόγος, με ψ ειδίκευση πρώτου πτυχίου, να ασχολείται με θεματικές επί παντός του επιστητού; Χθες, δουλεύοντας για μια ατομική έκθεση νεαρής πλην αξιόλογης ζωγράφου, με έπιασα να κάνω ένα λάθος τραγικό και τρομακτικό. Προσπαθούσα να την πείσω ότι θα έπρεπε να μπει το βιογραφικό της στην έκθεση. Η δύσμοιρη, προσπαθούσε πολύ ευγενικά να μου το αποκλείσει, μέχρι που τελικά της ξέφυγε: τα βιογραφικά σε ατομικές εκθέσεις μπαίνουν μόνο για αποβιώσαντες καλλιτέχνες! Σα να λέμε, την κατατρόμαξα την κοπέλα!

Αλλά τρόμαξα κι εγώ! Πού πας ρε Καραμήτρο, αφού δεν ξέρεις!!!

Περί σκληρότητας ή... ca c'est votre probleme

Οκτώ χρόνια πριν έζησα για ένα μικρό διάστημα στο Παρίσι. Εκεί λάτρεψα τα μουσεία, γιατί αποτελούσαν μια μαγική λύση για τη μοναξιά. Γιατί στο μουσείο είσαι εσύ και οι εικόνες που επιλέγεις να προσεέξις, τίποτε άλλο.

Αν και κατανοώ ότι πρέπει, για λόγους ανταποδοτικότητας, να στήνουμε εκθέσεις για τους πολλούς, το στοίχημα είναι να στήσεις έκθεση για τον έναν, το μοναχικό. Γιατί αυτός βλέπει ήδη το "σύστημα" από απόσταση, αυτός ήδη νιώθει πολύ μόνος. Αν σε αυτόν δώσεις δέκα λεπτά ανακούφισης και ένα καταφύγιο, είσαι πολύ μάγκας!

Σε κάθε μέρος που ταξιδεύω δοκιμάζω την τοπική κουζίνα, κυρίως όμως τσακίζω τα τοπικά γλυκά. Ακόμη θυμάμαι την αυθεντική creme brulee, την τάρτα με φρούτα του δάσους, το κέηκ με τυρί (και όχι cheese cake), αλλά και τα αμυγδαλωτά των νησιών, το σταφύλι γλυκό της ηπειρωτικής Ελλάδας και άλλα πολλά. Και η απόλαυση που αντλώ είναι σχεδόν η ίδια. Μόνη μου, να απολαμβάνω ένα κομμάτι του ξένου πολιτισμού. Σε κάθε περίπτωση, επιλέγω να ζήσω την ετεροτοπία της γιορτής. Την ασυνέχεια του προσωπικού μου παραδείγματος.

Κι αυτό δεν είναι μόνο δικό μου πρόβλημα, σωστά; Ca c'est notre probleme!

Αναδιοργάνωση βιβλιοθήκης και άλλα πολλά

Και εκεί που πίστευα ότι ο κατάλογος του IKEA μου ήταν αρκετός για να καλύψω τις καταναλωτικές και αισθητικές μου ανάγκες σε επίπεδο επίπλωσης σπιτιού, μια υποχρεωτική βόλτα με τη μαμά και τη θεία για να τις βοηθήσω να διαλέξουν έπιπλα, με έφερε αντιμέτωπη με τον κεραυνοβόλο έρωτα: μια βιβλιοθηκούλα (προσέξτε το Μαμαλάκη που κρύβω μέσα μου) τόσο ιδιαίτερη και ερωτεύσιμη, που την παρήγγειλα κατευθείαν και την περιμένω να φτάσει σε δυο μέρες στο νέο της σπίτι. Και όσοι βιαστείτε να με χαρακτηρίσετε καταναλωτική, σας παραπέμπω στο φίλιο blog, όπου και η σχετική «βιβλιογραφία».

Έπρεπε λοιπόν να ετοιμάσω το χώρο για να υποδεχτώ αυτό το «στολίδι», το πρώτο μόνιμο έπιπλο που αγοράζω στη ζωή μου! Μου πήρε μια ολόκληρη μέρα να μεταφέρω την IKEA βιβλιοθήκη μου και κυρίως τα περιεχόμενά της από το σαλόνι στο γραφείο. Φυσικά μου χρειαζόταν ένα σκεπτικό για τη νέα λειτουργία των χώρων, οπότε αποφάσισα να διακρίνω τα επαγγελματικά μου ενδιαφέροντα από τα προσωπικά μου. Μου φαίνεται αρκετά λογικό επιχείρημα, δε νομίζετε κι εσείς;

Με τον τρόπο αυτό όμως ξεκαθάρισα και τόνους υλικού και αναμνήσεων των τελευταίων 4 χρόνων. Βρήκα χαμένες φωτογραφίες, σελίδες σημειώσεων, άρθρα από το internet που ποτέ δε διάβασα και αρκετές παλιές εφημερίδες. Και φτάνω στο ζουμί.

Στις πιο πρόσφατες εφημερίδες βρήκα ένα μικρό θησαυρό: δύο φύλλα από το Βήμα της 18^ης Μαΐου 2008 (τόσο πρόσφατο!) όπου και τρία άρθρα, εξίσου ενδιαφέροντα. Το πρώτο, μια συνέντευξη του αρχιτέκτονα Κένεθ Φράμπτον, όπου γίνεται έμμεση αναφορά σε κτίρια μουσείων («το εφέ του Μπιλμπάο» του Γκέρι, «η εκθεσιακή μηχανή» στο Πομπιντού). Από τη συνέντευξη αυτή κρατώ την εξής αναπάντητη ερώτηση: «Αυτό το τεχνοκρατικό συντακτικό αντικατέστησε τις ιστορικιστικές αναζητήσεις των μέσων του 19^ου αιώνα;» Ποιος θα το απαντήσει αυτό;

Το δεύτερο αφορά την παρουσίαση του βιβλίου της Miriam Leonard «Η Αθήνα στο Παρίσι», που μου έκανε σαφές το γιατί ο μεγάλος δάσκαλος του μεταπτυχιακού μου, στην παρουσίαση της εργασίας μου με ρώτησε αν έχω διαβάσει Ηρόδοτο. Μου πήρε κάποια χρόνια, αλλά το κατάλαβα!

Τέλος, το σχετικό με την Παγκόσμια Μέρα των Μουσείων άρθρο, όπου και το ακόλουθο κομμάτι από συνέντευξη του Δημήτρη Κωνστάντιου: «…Ο ρόλος του (μουσείου) σήμερα είναι πολύ πιο σύνθετος και ουσιαστικός. Πρέπει να προσφέρει γνώση και ψυχαγωγία στους πολίτες, να είναι οικείο και φιλικό στην κοινωνία. Αυτό σημαίνει ότι το μουσείο πρέπει να παράγει γεγονότα: εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδόσεις, διαλέξεις, συνέδρια, περιοδικές εκθέσεις. Επιπλέον καλείται να επιτελεί έναν άλλο πολύ σοβαρό ρόλο: να αποκαθιστά στα μάτια του κοινού τη χαμένη πραγματικότητα δίνοντας ερμηνεία στα αρχαία που έρχονται στο φως, συνδέοντάς τα με την Ιστορία και τον άνθρωπο». Και αυτή η τελευταία πρόταση με τρόμαξε πάρα πολύ, γιατί θεωρώ ότι το ΒΧΜ είναι από τα πλέον αξιοπρεπή παραδείγματα μουσείων στην Ελλάδα. Αλλά, γιατί τόσες λάθος λέξεις μαζί; «Αποκαθιστά», «χαμένη πραγματικότητα», «ερμηνεία», «Ιστορία» (με κεφαλαίο Ι). Εγώ γιατί είχα τόσο διαφορετική άποψη για την "ιδεολογία" του ΒΧΜ;

Διαβάζοντας λοιπόν για το ΒΧΜ στο «Κράτος και Μουσεία» της Δάφνης Βουδούρη, επιβεβαιώνω τα ακόλουθα: Το 1999 ο κ. Κωνστάντιος «… υπογραμμίζει τη σημασία του Βυζαντίου για την ανίχνευση των «πολλαπλών προσώπων του ελληνισμού, ενός ελληνισμού ζωντανού, όχι με τις αγωνίες του Παπαρρηγόπουλου, αλλά με πορεία τεθλασμένη». Στην έκθεση το κατάφερε. Τώρα τι άλλαξε;